การแข่งขัน Working cow horse

วันจันทร์ที่ 18 มิถุนายน 2012 เวลา 14:55 น. เอกชัย บุญจันทร์ กีฬาคาวบอย Cowboy Sports - กีฬาโรดิโอ-Rodeo Games และอื่นๆ
พิมพ์
User Rating: / 0
แย่ดีที่สุด 

reined_cow_horse_stop_150Working cow horse

การแข่งขันขี่ม้าในอเมริกามีมากมายหลายรูปแบบ ส่วนใหญ่จะมีจุดเริ่มต้นมาจากแหล่งเดียวกัน คือ รูปแบบการทำงานที่ใช้ในฟาร์มปศุสัตว์ พอบรรดาเหล่าคาวบอยว่างเว้นจากการทำงานก็พยายามเสาะแสวงหาการละเล่นสนุกๆ เพื่อเป็นการผ่อนคลายอาการเหนื่อยล้าจากการทำงาน โดยอาศัยอุปกรณ์ที่พอหาได้จากรอบกาย ซึ่งก็หนีไม่พ้นม้าและวัว เล่นกันไปเล่นกันก็เริ่มเป็นที่นิยมอย่างแพร่หลาย ไม่จำกัดอยู่เฉพาะในวงผู้ที่ทำงานในฟาร์มอีกต่อไป จนกลายมาเป็นกีฬายอดฮิตระดับประเทศ และบางประเภทได้รับความนิยมอย่างมากจนกลายเป็นกีฬาระดับโลกในที่สุด วันนี้ผมจะพาท่านผู้อ่านมาทำความรู้จักกับการแข่งขันอีกประเภทหนึ่งที่มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานอย่าง เวิร์คกิ้งคาวฮอร์ส (Working cow horse) จะเป็นอย่างไรนั้นติดตามชมไปพร้อมกันเลยครับ

Working cow horse เป็นการแข่งขันขี่ม้าประเภทหนึ่ง ซึ่งอาจรู้จักกันในอีกชื่อหนึ่งว่า เรนด์คาวฮอร์ส (Reined cow horse) ภายในสนามแข่งขันจะประกอบด้วยผู้ขี่ 1 คน, ม้า 1 ตัว กับวัวอีก 1 ตัว โดยจะทำการแสดงตามรูปแบบที่กำหนดไว้ คือ ต้อนวัวให้วิ่งเป็นวงกลม ต้อนวัวให้วิ่งกลับไปกลับมา และการขี่แบบเรนนิ่ง (Reining) ม้าที่สามารถแสดงได้ทุกรูปแบบดังที่กล่าวถึงนี้ จะถูกเรียกว่า เรนด์คาวฮอร์ส (Reined cow horse), คาวฮอร์ส (Cow horse), สต๊อคฮอร์ส (Stock horse) หรือ เวิร์คกิ้งคาวฮอร์ส (Working cow horse)

ประวัติความเป็นมา 

ในช่วงศตวรรษที่ 18 นักบุกเบิกชาวสเปนได้นำม้ายุคใหม่เข้ามายังทวีปอเมริกาอีกครั้งหนึ่ง ครูสอนศาสนาชาวสเปนได้เดินทางไปยังรัฐแคลิฟอร์เนียซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกของอเมริกา พร้อมกับคาวบอยชาวสเปนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่อื่นๆ ของอเมริกามาก่อนหน้านี้ กษัตริย์แห่งสเปนทรงพระราชทานผืนดินจำนวนมากมายมหาศาลให้แก่เหล่าผู้จงรักภักดี ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นรากฐานของฟาร์มปศุสัตว์และรูปแบบการดำเนินชีวิตของชาวแคลิฟอร์เนียมาจนถึงช่วงกลางของศตวรรษที่ 19 (โดยที่ชื่อของเหล่าผู้ครอบครองที่ดินในอดีตได้กลายมาเป็นชื่อของชุมชนในรัฐแคลิฟอร์เนียจวบจนทุกวันนี้) ฟาร์มปศุสัตว์ขนาดใหญ่เหล่านี้ ก่อตั้งขึ้นเพื่อผลิตวัวเนื้อสำหรับป้อนสู่ตลาดเม็กซิกันและตลาดอื่นๆ วัวเหล่านี้มีสายเลือดครึ่งหนึ่งเป็นสัตว์ป่าและอันตราย จำเป็นที่จะต้องใช้ม้าที่มีความรวดเร็วคล่องตัวสูงและผ่านการฝึกมาเป็นอย่างดี เพื่อที่จะสามารถขู่ให้วัวกลัวแล้วต้อนกลับเข้าฝูง, แยกออกจากฝูงเพื่อตีเบอร์ร้อน และจัดการด้านต่างๆ ที่สำคัญสามารถจัดการเรื่องทั้งหมดนี้ได้อย่างง่ายดาย สะดวก รวดเร็ว และปลอดภัย

CuttingBanner_resized

reined_cow_horse_down_the_fence_200

reined_cow_horse_fence_150reined_cow_horse_stop_150

 

จุดเริ่มต้น Working cow horse

คาวบอยชาวสเปนที่รู้จักกันในนามของ แคลิฟอร์นิโอ (Californio) หรือ วาคูเอโร่ (Vaquero) ได้เริ่มพัฒนาระบบการฝึก Working cow horse ที่มีชื่อเสียงในด้านความสง่างาม ความพิถีพิถัน และความยากของการฝึกฝนหลังจากที่เข้ามาทำฟาร์มปศุสัตว์ที่รัฐแคลิฟอร์เนียได้ระยะหนึ่ง รากฐานของวิธีการเหล่านี้อยู่ในวิธีการฝึกขี่ม้าประเภทเดรสสาจ(Dressage) ของยุโรป ซึ่งเป็นระบบการฝึกม้าเพื่อใช้ในการสงคราม ถูกคิดค้นโดยกลุ่มชนก่อนยุคชาวมัวร์และชาวมัวร์ในประเทศสเปน จากนั้นได้ถูกถ่ายทอดต่อไปยังชาวสเปน วิธีการฝึกแบบแคลิฟอร์นิโอ (Californio) ได้สร้างม้าที่มีความไวต่อการตอบสนองสัญญาณจากผู้ขี่ จนถูกขนานนามว่า แฮร์ทริกเกอร์ (Hair-trigger : ว่องไวดั่งเสือปืนไว) หรือ วิสเพอร์ เรนด์ฮอร์ส (whisper reined horse : รวดเร็วดั่งพรายกระซิบ)

images1

Spaceout

ม้าขี่ประเภทเรนนิ่ง (Reining : ชื่อที่เรียกม้าขี่ประเภท Working cow horse ในสมัยนั้น) ที่พร้อมใช้งานต้องได้รับการฝึกฝนอย่างน้อยเป็นเวลา 7 ปี ในช่วง 3-4 ปีแรกจะเริ่มฝึกพื้นฐานโดยใช้ขลุมฝึกที่เรียกว่าโบซอล แฮคคามอร์ (Bosal hackamore) แล้วยังต้องฝึกโดยสวมทั้งขลุมฝึกโบซอล แฮคคามอร์ (Bosal hackamore) และเหล็กผ่าปากแบบไฮ พอร์ต สเปด บิท(High-ported spade bit : มีลักษณะคล้ายจอบ มีความสูงประมาณ 1-3 นิ้ว) ไปพร้อมกันอีกอย่างน้อย 1 ปี เพื่อช่วยให้ม้าได้เรียนรู้และเคยชินกับการใส่เหล็กผ่าปาก จากนั้นจะใช้เวลาอีกหลายปีเพื่อขัดเกลาเทคนิคในการออกคำสั่งผ่านเหล็กผ่าปาก จนได้ม้าขี่ประเภทเรนด์คาวฮอร์ส (Reined cow horse) ที่สมบูรณ์แบบ การฝึกฝนนั้นไม่สามารถทำได้โดยชาวแคลิฟอร์นิโอทั่วๆไป จะทำได้เฉพาะสายที่ได้รับการถ่ายทอดสืบต่อกันมาเท่านั้น และม้าแต่ละตัวจะมีคุณค่าเป็นอย่างมาก เนื่องจากกว่าจะฝึกฝนจนพร้อมใช้งานได้ต้องใช้เวลาค่อนข้างนาน มีความยากลำบากและหาผู้ฝึกสอนฝีมือดีได้ยากมาก ม้าที่ผ่านการฝึกฝนแล้วผู้ขี่สามารถควบคุมและออกคำสั่งเพียงแค่ขยับนิ้วมือข้างซ้ายให้น้อยที่สุด ซึ่งผู้ขี่จะต้องยกมือไว้อยู่เหนือหัวอานเสมอ (โดยเปรียบเทียบกับรูปแบบการใช้เหล็กผ่าปากชนิดเกรซซิ่ง บิท : Grazing-bit ซึ่งเป็นการขี่สไตล์เวสเทิร์นที่พัฒนาขึ้นในรัฐเท็กซัส โดยที่สายบังเหียนจะแยกอยู่ระหว่างนิ้วมือทั้งสองข้างและมือจะเคลื่อนไหวอยู่บริเวณด้านหน้าของอาน ซึ่งเป็นวิธีการบังคับม้าโดยการใช้สายบังเหียนทาบลงบริเวณแผงคอ) เนื่องจากอาจเกิดความรุนแรงจากการใช้เหล็กผ่าปากชนิดสเปด บิท (Spade bit) จึงได้มีการเพิ่มสายโซ่เข้าไปที่ปลายสายบังเหียนบริเวณมุมปากทั้งสองข้าง เพื่อรักษาสมดุลของเหล็กผ่าปากในปากม้า และเพิ่มปมกับเกลียวเข้าไปในสายบังเหียน เพื่อป้องกันปากม้าได้รับบาดเจ็บและสายบังเหียนแกว่งโดยไม่จำเป็น ถึงแม้ว่าม้าจะวิ่งเหยาะๆก็ตาม ม้าที่ฝึกมาแล้วสามารถวิ่ง หยุด หมุน และจัดการกับวัวได้ด้วยตัวมันเอง โดยที่ผู้ขี่แทบจะไม่ได้ออกคำสั่งเลย

เป็นระยะเวลาเกือบ 150 ปีที่ม้าขี่ประเภท Reined cow horse ของกลุ่มชาวแคลิฟอร์นิโอ มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วรัฐแคลิฟอร์เนียและขยายวงกว้างไปทั่วทิศตะวันตก พวกมันช่วยต้อนฝูงวัวลองฮอร์น (Longhorn) จำนวนมากจากประเทศเม็กซิโกมายังรัฐแคลิฟอร์เนีย และทำงานประจำอยู่ในฟาร์มปศุสัตว์ขนาดใหญ่ตลอดมา

จุดเปลี่ยนที่พลิกบทบาทจากการใช้งานสู่การแข่งขัน

ในช่วงต้น -ช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ยุคตื่นทองได้เปลี่ยนหน้าตาและอนาคตของรัฐแคลิฟอร์เนียไปจากเดิม การหลั่งไหลเข้ามาของผู้มาใหม่สู่เมืองแห่งขุมทอง ส่งผลให้ฟาร์มปศุสัตว์ขนาดใหญ่ที่เคยมีมาตั้งแต่อดีตลดจำนวนลง สำหรับฟาร์มปศุสัตว์ที่ยังคงยืนหยัดผ่านมาได้นั้น ได้นำเทคนิคการจัดการฟาร์มที่ทันสมัยและเครื่องจักรกลเข้ามาใช้งานแทนที่ ทำให้ความต้องการใช้งานม้า Working cow horse ลดลงไปอีก

โดยในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เจ้าของฟาร์มปศุสัตว์ส่วนใหญ่ต้องต่อสู้เพื่อความอยู่รอดในช่วงเกิดวิกฤติเศรษฐกิจครั้งใหญ่ และเป็นอยู่แบบนี้ต่อเนื่องยาวนานจนกระทั่งผ่านช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ผู้เลี้ยงม้า Working cow horse ก็ได้หมดความจำเป็นที่จะต้องทุ่มเทแรงกายแรงใจ เวลา และกำลังทรัพย์ในการฝึกลง เนื่องจากต้องประคองกิจการหลักเอาไว้ คงมีเพียงแต่การจัดกิจกรรมเล็กๆน้อยๆ เพื่อรักษาประวัติและภูมิหลังของประเพณีการฝึกฝนอันเก่าแก่นี้เอาไว้ มีเพียงไม่กี่คนที่จะมีเวลาอนุรักษ์และรำลึกถึงประวัติความเป็นมาของม้าและรูปแบบการฝึกฝนในอดีต มีเจ้าของม้าเพียงไม่กี่รายที่ยังคงจดจำรูปแบบการฝึกดั้งเดิมของกลุ่มชาวแคลิฟอร์นิโอ หรือเคยทำงานร่วมกับพวกเขาในฟาร์มปศุสัตว์รัฐแคลิฟอร์เนียที่ยังหลงเหลืออยู่ และได้เรียนรู้วิธีการแบบเก่าๆ ในการสร้างม้า Working  cow horse ปัจจุบันยังคงมีผู้ที่รักษารูปแบบประเพณีการฝึกที่บริสุทธิ์ดั้งเดิมอยู่นั่นก็คือ เอ๊ด คอนเนลล์(Ed Connell) ผู้เขียนหนังสือคู่มือเกี่ยวกับวิธีการใช้เหล็กผ่าปากชนิดสเปด บิท(Spade-bit) ในการฝึกม้าเรนนิ่ง(Reining) ที่ชื่อว่า Hackamore Reinsman กับ Reinsman of the West เขาได้รับการฝึกในปี 1940 โดย Californio reinsman กลุ่มสุดท้าย เขาได้บันทึกความรู้ที่ได้สั่งสมมาจากประสบการณ์ตรง ซึ่งอธิบายเกี่ยวกับภาพรวมของวิธีการฝึกฝนโดยใช้เหล็กผ่าปากชนิดดังกล่าว เพื่อสร้างม้าให้มีความสามารถคล้ายคลึงกับม้าที่มีชื่อเสียงโด่งดังในอดีต

Working cow horse ในปัจจุบัน

การแข่งขัน Working cow horse มีทั้งประเภทจำกัดเฉพาะสายพันธุ์ใดสายพันธุ์หนึ่ง เช่น สมาคมผู้บำรุงพันธุ์ม้าอเมริกันควอเตอร์ฮอร์ส(AQHA) หรือ สมาคมผู้บำรุงพันธุ์ม้าอะราเบียน(AHA) และการแข่งขันประเภทไม่จำกัดสายพันธุ์ซึ่งจัดขึ้นโดยสมาคมขี่ม้าเรนด์คาวฮอร์สแห่งสหรัฐอเมริกา(NRCHA) กฎกติกาการแข่งขันทั่วไปมีความคล้ายคลึงกัน โดยที่ม้าจะต้องแสดงความสามารถสัก 2-3 รูปแบบ/การแสดง 1 หรือ 2 ครั้ง การแสดงหนึ่งในนั้นประกอบด้วย การขี่ประเภทเรนนิ่ง(Reining) ซึ่งมักถูกจะเรียกว่า ดรายเวิร์ค (Dry work) ส่วนการแสดงในรูปแบบที่เหลือนั้นจะนำลูกวัวมาใช้ประกอบการแสดงด้วย โดยจะทำการปล่อยวัว 1 ตัว ลงสู่สนามและผู้ขี่จะต้องบังคับม้าไปต้อนวัวเอาไว้ให้จนอยู่ที่มุมด้านใดด้านหนึ่งของสนามเป็นอย่างแรกเรียกว่า บ๊อกซิ่ง (Boxing) จากนั้นทำการต้อนวัวให้วิ่งไปตามขอบสนาม แล้วควบม้าไปดักหน้าให้วัวหมุนวนกลับมาทางเดิมเรียกว่า เฟ้นซิ่ง (Fencing) สุดท้ายค่อยๆต้อนวัวมายังกลางสนามและต้อนวัวให้เคลื่อนที่เป็นวงกลมเรียกว่า เซอร์คลิ่ง (circling) สิ่งสำคัญที่สุดก็คือ การแสดงทั้ง 3 อย่างนี้จะต้องทำให้เสร็จก่อนที่วัวจะหมดแรง

ในการแข่งขันทั้ง 3 รูปแบบนี้ จะมีการจะมีการแข่งขันแบบเฮิร์ดเวิร์ค (Herd Work) รวมอยู่ด้วย ซึ่งจะมีรูปแบบคล้ายกับการขี่ประเภทคัตติ้ง (Cutting) โดยที่จะต้องแยกวัว 1 ตัวออกจากฝูงและคอยกันไม่ให้กลับไปยังฝูงสักระยะหนึ่ง การขี่แบบเฮิร์ดเวิร์ค (Herd Work) ส่วนใหญ่มักจะรวมอยู่ในการแข่งขันระดับ Futurity รุ่นอายุ 3 ปีและระดับ Derby รุ่นอายุ 4 ปีและ 5 ปี และยังรวมอยู่ในระดับ Bridle Spectacular อีกด้วย (สมาคมผู้บำรุงพันธุ์ม้าอะราเบียนได้ตัดการขี่ม้าประเภทเรนนิ่ง (Reining) ออกไปจากการแข่งขัน) การขี่แบบเฮิร์ดเวิร์ค (Herd work) จะถูกตัดสินจากความสามารถในการควบคุมวัว, ความเร็วในการทำงาน, ความสมดุลของร่างกาย  และการตอบสนองต่อคำสั่งจากผู้ขี่

ทุกวันนี้ผู้แข่งขัน Working cow horse หรืออีกชื่อหนึ่งคือ Reined cow horse จะฝึกม้าใน 2 ระดับเหมือนกับวิธีการฝึกแบบ Californio ดั้งเดิม ม้าที่มีอายุน้อยกว่า 3 ปี สามารถแข่งขันโดยใช้เหล็กผ่าปากชนิดสแนฟเฟิล บิท (Snaffle bit) ได้ ส่วนม้าที่มีอายุ 4-5 ปีสามารถแข่งขันโดยเลือกใช้อย่างใดอย่างหนึ่งระหว่างเหล็กผ่าปากชนิดสแนฟเฟิล บิท(Snaffle bit)  หรือขลุมโบซอล แฮคคามอร์ (Bosal hackamore) ส่วนม้าอายุ 6 ปีขึ้นไปจะแข่งขันโดยใช้การออกคำสั่งผ่านทางสายบังเหียน ส่วนม้าที่ใช้เหล็กผ่าปากชนิดเคิร์บ บิท (Curb bit) มักจะเป็นม้าพันธุ์ลูกผสม เพราะว่าหัวสวมตรงเหล็กผ่าปากจะมีขนาดเล็กกว่าเหล็กผ่าปากชนิด Spade bit  แบบดั้งเดิมที่ใช้กับการฝึกแบบ Californio อยู่ประมาณครึ่งหนึ่ง บางครั้งเราอาจจะพบผู้ขี่ฝีมือดีที่ใช้เหล็กผ่าปากชนิด Spade bit อยู่บ้าง แต่เป็นเพราะความรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นกับม้า อีกทั้งความยากลำบากในการฝึกและต้องใช้ระยะเวลานานกว่าจะฝึกให้ม้าคุ้นเคยกับเหล็กผ่าปากชนิดนี้ ทุกวันนี้ผู้เลี้ยงม้าส่วนใหญ่จึงมักจะพยายามหลีกเลี่ยงไม่นำมาใช้งาน และม้าที่พัฒนาสายพันธุ์มาเป็นอย่างดีก็สามารถทำงานได้ดีโดยไม่จำเป็นต้องใช้เหล็กผ่าปากชนิดดังกล่าวเช่นกัน

, http://en.wikipedia.org